Opis stanowisk

Św. Duch

Stanowisko Św. Duch Nowożytność (XVI – XIX w.)

Stanowisko Św. Duch

Nowożytność (XVI – XIX w.)

Historia stanowiska Św. Duch jest bezpośrednio związana z zakonem szpitalnym Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. Jego członkowie osiedlili się w Brześciu w 1294 r., kiedy za pozwoleniem księcia kujawskiego i sieradzkiego Władysława, poza murami miasta (na podgrodziu) założono szpital Św. Ducha. Do jego budynku bezpośrednio przylegał drewniany kościół pod tym samym wezwaniem. Szpital ów funkcjonował aż do około 1849 r. Przez cały okres swojej działalności miał służyć nie tylko jako lecznica, ale również jako przytułek dla chorych i ubogich. Świadczą o tym słowa fundatora: „Dla ziomków przychodnich ubogich i schorzałych kaleków” (Kuliński 1935). Budynek, w którym mieszkali biedni, był początkowo drewniany, dopiero w drugiej połowie XVI wieku jego front wymurowano. Posiadał 4 pomieszczenia (2 izby, 2 komory). Na przełomie XVIII i XIX wieku stary budynek zastąpiono nowym, w całości drewnianym, pokrytym słomą, jednak i on nie wytrzymał próby czasu. W roku 1901 wybudowano więc nowy dom z 4 izbami, częściowo zajmujący teren stojącego tam wcześniej kościoła.

Liczba pensjonariuszy szpitala – przytułku nigdy nie była duża i wahała się między 6 a 28 osób: „W 1818 r. było w szpitalu; 3 baby i 3 dziadów, z których proboszcz do posług kościelnych używa 1 dziada i 1 babę, a reszta biednych, jest niezdatna do pracy.”(Kuliński 1935). Ze względu na ograniczone możliwości pracy, podopieczni szpitala utrzymywali się po części z uprawy i hodowli, po części zaś z jałmużny.

W trakcie wykopalisk prowadzonych w latach 1955 – 1977 w okolicy zabudowań szpitalnych odkryto rozległy cmentarz. Był on użytkowany nieprzerwanie aż do końca 1830 r. Pochowani zostali tu prawdopodobnie przedstawiciele niższej warstwy społecznej i pensjonariusze szpitala – przytułku. W porównaniu z innymi grupami ludzkimi z tego okresu, szkielety zmarłych z tego stanowiska charakteryzuje znaczna częstość zmian chorobowych i urazowych. Świadczy to o znacznym zabiedzeniu tych ludzi. Odnalezione tu  czaszki z widocznymi śladami leczniczej trepanacji oraz takie po sekcji zwłok wskazują na rolę Brześcia jako ośrodka chirurgicznego.